ادبیات و شعر

ادبیات و شعر

ادبیات آینه تمام نمای انسان هاست و به نوعی کهن ترین هنر نوع بشر است، این هنر مبنای تمام عیاری برای بسیاری از هنرهای نمایشی است ولی این هنر تبلوری درخشان در فرهنگ و غنای پارسی زبانان دارد و شیفتگانی در سراسر دنیا دارد

یادداشت : تفاوت پایان بندی فاوست گوته و کریستوفر مارلو

یادداشت : تفاوت پایان بندی فاوست گوته و کریستوفر مارلو

ادبیات و شعر - 1397/12/14

 مهمترین تفاوت در پایان بندی این دو نمایش رستگاری فاوست در اثر گوته و عقوبت دهشتناک فاوست در اثر مارلو می باشد . آنچه را که مارلو به روی صحنه آورد گوته بسط داد و با بیانی عمیق و فلسفی تصویری چند لایه از روح و روان آدمی به نمایش گذاشت . مارلو اثری برای نمایش نوشته است و گوته اثری برای خوانش های مکرر. شخصیت پردازی در اثر مارلو   در قیاس با اثر گوته بسیار خام و ناپخته است . تردید های مکرر فاوست و ترس های نا بهنگام او از شیطان چهره کودکانه ای از یک دانشمند جامع الاطراف  را تداعی میکند که باور پذیر نیست گویی که فروختن روح او به شیطان  تنها  هوسی کودکانه  و برای تفنن بوده  و تابع هیچ نگرش جاه طلبانه  ای از جانب فاوست نیست در حالیکه در اثر گوته ما با  یک انقلاب شخصیتی رو به رو هستیم و لحظه به  لحظه در تعلیق و تردید های انسان با تمام زوایای فلسفی   آن قرار می گیریم .

هیچ کدام از دو اثر تابع نظام  تام و تمام تدوین شده کلاسیک نیست . بخش اثر گوته را می توان در  شمار اثار فاخر رمانتیک قرار داد  از حیث محتوا نقدی عمیق بر عقل گرایی در هر دو اثر موجود است ولی رویکرد های متفاوتی در برخورد با مقوله عقل گرایی وجود دارد . فاوست دانشمندی است که به تمام علوم زمانه خود اشراف دارد ولی این علوم به عطش سیری ناپذیر او برای یافتن حقیقت   هستی پاسخ نمی دهد از این رو به سحر و جادو روی می آورد در حالیکه ساحت حقیقت بر او گشوده نمی شود و تنها به بازیچه دست شیاطین مبدل می شود و در اغوای ابلیس در معامله ای سراسر خسران تا سر حد ویرانی و واپاشی شخصیتی فرو می رود  . هر دو اثر مایه ای مذهبی دارند و جدال عتیق نیک و بد را به نمایش می گذارند فاصله نیک و بد در اثر مارلو بسیار تفکیک شده و زمخت جلوه میکند .

قضاوت های صریح ، پیش آمد های قابل پیش بینی ، شتابزدگی در خلق و بسط وقایع و تقلیل شخصیت فاوست به یک کودک مابی بازیگوشانه اثر او را از محتوای فلسفی دور و به یک ماجرای سرگرم کننده نزدیک کرده .

تعدد شخصیت ها و وقایع با عطف و ارجاعات اسطوره ای و تاریخی باعث میشود رویات داستانی از یک خط تعریف شده به بستری پر از انشعابات مبدل شود همین موضوع باعث می شود شخصیت فاوست در لایه های بی شماری مورد مداقه و تفسیر قرار بگیرد و از قضاوت های پوسته و رقیق جلوگیری شود . واژه فاستوس در زبان لاتین به معنای رحمت شده است از این حیث پایان بندی گوته در تناظر با معنای نام فاوست قرار می گیرد حضور روح فاوست در طبقات مختلف آسمان بعدی عرفانی به اثر داده و این موضوع شاهد مثال دیگری برای تناسب این اثر با ایده های رمانتیک است . بر خلاف مارلو همدلی گوته با شیطان برگرفته از متون گنوسی و علاقه گوته به تحقیق و مداقه در این اثار است .

نگاه متفاوت به مقوله شیطان و همچنین همدلی با او و ارائه تصویری مثبت از شیطان در آثار رمانتیک های آن دوره به وفور یافت می شود . گوته این نمایشنامه را در دو دوره جوانی و میانسالی تا پیری نوشته است فصل دوم وجه فلسفی غلیظ تری دارد  .

فاوست گوته حاصل یک عمر نویسنده است به همین جهت در هر دوره ای وجهی از این اثر ( حسب تغییرات در خلق و خو و تفکر نویسنده ) پر رنگ تر شده است ولی در اثر مارلو که در فاصله ای کوتاه نوشته شده ( با توجه به سن و سال کم او ) این روند و تغییرات بنیانی دیده نمی شود . اطلاق نام تراژدی با توجه به پایان خوش اثر محل تشکیک بوده است . اثر مارلو به یک سوکنامه ختم می شود و اثر گوته به یک پایان خوش . چندیدن مولفه در نیمه نخست اثر  گوته در تضاد با آرای کلاسیک است  مانند رخ دادن امور فوق طبیعی و جادویی و حضور شیطان به عنوتان شخصیتی جادویی . نظر به قرون وسطا و استفاده از شخصیت های آلمانی در مکان آلمانی نیز از وجوه دیگر مولفه های رمانتیک است . حال اینکه نویسندگان کلاسیک به فضاهای رومی و یونانی علاقه نشان می دادند .

ولی در نیمه دوم اثر به یونان باستان می رود و وجهی کلاسیک به خود می گیرد .

 


رضا افشاری
رضا افشاری
رضا افشاری متولد هفده مرداد سال یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت در تهران است وی دانش آموخته ادبیات نمایشی از دانشگاه هنر و معماری است و در حوزه های : شعر ، ادبیات داستانی /ادبیات دراماتیک فعالیت می کند.

برچسب ها :

فاوست، گوته، کریستوفر مارلو، نمایش،


شاید به موارد زیر نیز علاقه مند باشید :)


نقد ارسطویی نمایشنامه آژاکس اثر سوفوکل

98/01/16

نقد ارسطویی نمایشنامه آژاکس اثر سوفوکل
ادامه مطلب
نشانه های نمایشی  در منظومه موش و گربه عبید زاکانی

98/01/04

نشانه های نمایشی در منظومه موش و گربه عبید زاکانی
ادامه مطلب

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده، شما اولین نفر باشید

نظر شما درباره این پست

 
   
 

تئاتر اجازه دارم جیغ بکشم جدیدترین پروژه گروه اسپرودیزاین از 6 فروردین 1398 به روی صحنه خواهد رفت

تهران بهار شمالی,
تقاطع ایثار و جوادنیا پلاک 40