ادبیات و شعر

ادبیات و شعر

ادبیات آینه تمام نمای انسان هاست و به نوعی کهن ترین هنر نوع بشر است، این هنر مبنای تمام عیاری برای بسیاری از هنرهای نمایشی است ولی این هنر تبلوری درخشان در فرهنگ و غنای پارسی زبانان دارد و شیفتگانی در سراسر دنیا دارد

یادداشت : درآمدی بر اندیشه های شیلر

یادداشت : درآمدی بر اندیشه های شیلر

ادبیات و شعر - 1397/12/14

نکته بارز ولی مغفول در شکل گیری آرای یک متفکر ،  ادیب و هنرمند مسئله جسمیت است . جسمیتی که از معنای مصدری خود خارج شده و در حد یک مصداق فردی تقلیل می یابد ولی اثر آن به کل جهان فرد تسری پیدا میکند . پرسش را از اینجا آغاز می کنم ؟ آیا یک نقص یا برتری جسمی میتواند بن مایه تفکر یک فرد را بنا نهد ؟ آیا وجود  قرائت های مختلف از مکاتب و نحله های فکری تنها به تحلیلی سوبژکتیو معطوف می شود ؟ جایگاه فیزیک ( مشخصا فیزیک فردی در معنای خاص ) کجای این معادله مجهول قرار می گیرد ؟ آیا نسبتی بین اندام موزون و خوش تراش افلاطون با فلسفه ایده ال گرایی او موجود نیست ؟ آیا حملات صرع در داستایوفسکی و میل به برون ریزی بی حد و حصر در تعاقب این حملات با قطر و  درازنای داستان های او در نسبتی ناگزیر نیست ؟ آیا یک عمر فروکاست جسمی در نیچه معنای ابر انسانی را ترسیم نمی کند که باید با چهره کریه هستی رو به رو شود ؟ فلسفه ای که نیچه بخشی از آن را مدیون جسم همیشه دردمند خود می داند و واپسین شطحیاتی که عصاره ده سال جنون نا بهنگام اوست . آیا ذهن سیال پروست زائییده انزوای جسم مسلول او نیست جسمی که در تقابل با خود برای رهایی از خود دست به انتزاعی دگردیس شده می زند . تا دیالکتیکی از جسم و ذهن به قدر  هفت جلد زمان از دست رفته و جهان به دست آمده رقم خورد ؟ رابطه جسم با تفکر یک کلیشه مغفول است کلیشه ای که شیلر شاعر و نمایشنامه نویس آلمانی نیز از آن در امان نیست .

به این سه سطر از زندگی او توجه کنید ؟

«شیلر در در دهم نوامبر ۱۷۵۹در آلمان به دنیا آمد و در یک خانواده فقیر بزرگ شد  و تمام عمر خود را با سختی و بیماری  سپری کرد .از آنجایی که مادرش او را مذهبی بار آورده بود میخواست کشیش شود ولی ابتدا  در حقوق و بعد پزشکی تحصیل کرد و در این اثنا متون ادبی هم می نوشت وی در نهم ماه مه ۱۸۰۵ در گذشت »

گفتمان غالب در هر دوره معلول عللی است که موجد تکثر خوانش های بی شمار از آن گفتمان است . مصداق این موضوع را در خوانش های بی شمار از مکتب رمانتیسیسم شاهد هستیم . خوانش هایی افزون از ۱۰۰۰ مورد از گفتمان غالب رمانتیک از قرن هجده تا اوایل قرن نوزدهم . خوانش شیلر خوانشی درد آلود از این گفتمان است . دردی که پیش از هر چیز محصول فیزیک و جسمیت اوست تا جایی که حتی رشته تحصیلی خود را از حقوق به پزشکی تغییر می دهد  . ( از مقوله ای نظری به  تجربی) شیلر عقیده دارد انسان باید با حزن و ناهماهنگی شرایط را تجربه کند تا خود را بسازد . زیرا که افراد برجسته افرادی هستند که در بدبختی به سمت زیبایی و آزادی و قوه اخلاقی به پرواز در می آیند . اینها اگر چه در غالب تفکری برآمده از ذهنی مرتاض گونه عرضه می شود ولی نسبتی ناگسستنی با آلام و آرزوی تنی رنجور دارد  فضیلتی که از رنج  ناشی می شود و در  تنگنا و آلام جاودانی محقق می شود . در آراء فروید این روند را تصعید می نامند ( برتر کردن ) جسم رنجور شیلر در کنار روح تحقیر شده آلمانی   به فلسفه ای تصعید شده ی الهی کردن انسان ها می انجامد .

گرایش شیلر رهایی از این جهان و سعادتمند شدن است و برای این سعادتمندی مرگ محل گذر است .برای شیلر مرگ آزادی است . رابطه ای اینگونه رادیکال با مقوله مرگ  ناشی از یک تفکر تدریجی و تکوینی نیست  .   بلکه مرگ در معنای اسطوره ی رهایی بخش ، تنها در نابهنگام درد و عجزی جانکاه از محتوای فلسفی خود خارج شده  و به سرنگی رهایی بخش مبدل می شود . جسمیت اگر چه تام و تمام یک تفکر نیست ولی نقشی اصیل در روند عرضه یک تفکر دارد . این گزاره از نیچه موید این روند است : «من شیوه اندیشیدن را می آموزم نه چه اندیشیدن را »

شیوه اندیشیدن شیلر در اثارش پذیرش بی چون و چرای رنج است زیر که او خود در رنج است .

روایت  شیلر(در نمایش راهزنان) از  تقابل دو برادر با وضعیت های متفاوت جسمی و فیزیکی تصویر عیانی از این ایده است .


رضا افشاری
رضا افشاری
رضا افشاری متولد هفده مرداد سال یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت در تهران است وی دانش آموخته ادبیات نمایشی از دانشگاه هنر و معماری است و در حوزه های : شعر ، ادبیات داستانی /ادبیات دراماتیک فعالیت می کند.

برچسب ها :

شعر، ادبیات، فیلسوف، نیچه، داستا یوسکی، هنرمند، نمایش


شاید به موارد زیر نیز علاقه مند باشید :)


نقد ارسطویی نمایشنامه آژاکس اثر سوفوکل

98/01/16

نقد ارسطویی نمایشنامه آژاکس اثر سوفوکل
ادامه مطلب
نشانه های نمایشی  در منظومه موش و گربه عبید زاکانی

98/01/04

نشانه های نمایشی در منظومه موش و گربه عبید زاکانی
ادامه مطلب

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده، شما اولین نفر باشید

نظر شما درباره این پست

 
   
 

تئاتر اجازه دارم جیغ بکشم جدیدترین پروژه گروه اسپرودیزاین از 6 فروردین 1398 به روی صحنه خواهد رفت

تهران بهار شمالی,
تقاطع ایثار و جوادنیا پلاک 40