طراحی صحنه

طراحی صحنه

طراحی صحنه از آن دسته هنرهایی است که هنرمند هم زمان باید به چندین فن تسلط داشته باشید، از علم مواد تا فنون آهنگری و نجاری و ... علاوه بر این هنرها شیوه تجسم و ذهنی خلاق باید از داشته های اصلی هنرمند باشد. به روز بودن نیز از اصول اولیه این هنر است

پروژه های طراحی صحنه اسپرودیزاین
سورئالیسم در صحنه قسمت اول

سورئالیسم در صحنه قسمت اول

طراحی صحنه - 1397/12/05

این نظریه بر اساس تحقیقات انجام شده در طول پایان نامه ام با همین نام است البته با توجه به اين نكته كه در مورد طراحي صحنه سوررئاليسم به طور خاص ،هيچ منبعي موجود نمي باشد من این نظریه را بر اساس بررسی تمام جنبه های بصری و فکری این جنبش دادم:طراح صحنه ي سوررئاليسم نيز مانند همه ي هنرمندان این جنبش به دنبال ان است كه در ذهن تماشاگر تغيير ذهنيت ايجاد كند و او را از واقعيت ظاهري به حقيقت برساند. او اين كار را با برانگيختن ضمير نا خودآگاه تماشاگر  انجام  مي دهد، با ايجاد فضايي كه بتواند ضمير خوداگاه تماشاگر خود را در بيرون از صحنه نگه دارد و به او تجربه اي بدهد تا به حال کسب ننموده است .طراح صحنه با ايجاد فضايي غافل گير كننده و حيرت انگيز به گونه اي كه رويا و واقعيت را در خود وبا هم تدامان داشته باشد،مي تواند به سمتي برود كه اعتماد به واقعيت عقلاني را متزلزل كند.اين شيوه طراحي صحنه از طريق ذهن ، بر عواطف تماشا گر خود تاثير  مي گذارد.براي ايجاد اين فضاي غافل گير كننده و حيرت انگيز را ه هايي با توجه به تحقيقات انجام شده ارائه مي دهم:

1- استفاده از اشيايي به عنوان آكساسوار صحنه كه اشياءسوررئاليستي هستند و در پس زمينه ذهن تماشاگر به گونه اي ديگر بوده اند.اين استفاده ، در ضمير خودآگاه تماشاگر ايجاد شك مي كند. مانند شیء سوررئالیستی"صبحانه در خز" اثر "مرت اوپنهایم"که یک فنجان و نعلبکی وقاشق پوشیده در خز است.همچنين استفاده متفاوت از اشياء شناخته شده ي ضمير خوداگاه ؛مثل اينكه از تلفن براي تميزكردن كفشها استفاده شود.به اين عمل،همان گونه كه در قسمت سوررئاليسم در مجسمه سازي توضيح دادم،ا بازي با شگفتي ها نام داده اند.

2- طرح صحنه ميتواند با استفاده از عناصر ديداري  متضاد كه با تصويرهاي ذهني ارتباط دارد ، فضايي شگفت آور ايجاد كندو با اين كار ميتواند خوف و حيرت را از نو در انسان بيدار سازد.

3- طراح صحنه سوررئاليسم ميتواند با رویکردی به هنر كودكان انسان هاي بدوي، به نوع تازه اي از اختصار ، سادگي و ارزش اوليه در بيان دست يابد كه براي سنت ها و شيوه هاي منطقي تفكر انسان امروز ناشناخته اند.«پل كله»نيز از اين روش براي رسيدن به ژرفاي طبيعت آدمي استفاده كرد.

4- استفاده از شيوه اي اتوماتيستي و غريزي ، مي تواند طراح صحنه را بسيار ياري رساند.د ان گونه  صحنه ها نه تنها عناصر خيالي ديده مي شود بلكه چيزهايي وجود دارد كه در ضمير ناخودآگاه طراح بوده و مي تواند بر ضمير ناخوداگاه تماشاگر تاثير فراوان بگذارد.در اين گونه صحنه پردازي ها ، طراح با بيان خود انگيخته و زندگي نا شناخته و نهان ، بر ضمير ناخودآگاه تماشاگر تاثير مي گذارد."خوان ميرو"در نقاشي هاي خود از اين شيوه بسيار استفاده نموده است.

5- طراح صحنه مي تواند با آشنايي زدايي فضاي ملموس به  صحنه سوررئاليسم نزديك شود. براي توضيح بيشتر مثال مي آورم؛ بر اساس نظريه فرويد،خانه ديگر محل امن نيست بلكه مكاني و همناك و آزار دهنده است و بر اساس همين نظريه ، فضاي داخلي به عنوان محيطي نا امن و آزار دهنده ، يكي از تم هاي سوررئاليستي است. بهترين هنر مندي كه اين فضا را توانسطه به عرصه ي ظهور برساند "رنه ماكريت"است. البته اين آشنايي زدايي ها مي تواند در مورد فضا هاي گوناگون انجام شود، مثال ديگر آن كليسا در كارهاي «لوئيس برنوئل»است.

6- طراح صحنه سوررئاليسم مي تواند با استفاده از کژ نمايي هاي غريب ، موجودات هيولاوار و صحنه هاي شوم مانند آنچه در نقاشيهاي "سالوار دووالي"ديده مي شود بر ضمير ناخودآگاه تماشاگر خود نفوذ كند و او را به واقيعيت برتر برساند. البته افرادي چون رنه ماگريت اين استفاده را لزومي براي سوررئاليستي شدن صفحه نقاشي و صحنه خود ندانسته اند بلكه انه با استفاده از سنجيدگي انديشه و بويژه نوعي منطق تصويري، توانسته اند بر راز پردازي صحنه تسلط يابند و اين كار را با استفاده  از اشياء غير مرتبط در محيطي غير متناجس انجام داده اند كه خالق اين شيوه را دالي دانسته اند.

7- طراح صحنه ي سوررئاليسم مي تواند با به طنز و شوخي گرفتن شناخته هاي بشريت ،از حالت هاي جدي و پر صلابت جلوه هاي زندگي دوري كندو همچنين مي تواند رنگ هارا به التهاب بكشاند و از تفكرات "فرويد" براي شناساندن حقيقت بر تر و تلقيات روياها بهره برد. كاري كه "دالي"به خوبي در نقاشي هايش انجام داده است.

8- "آنتونن آرتو"كه از نظريه پردازهاي سوررئاليست ها بوده نيز نظريه هاي در مورد صحنه ارائه داده است كه در ادامه به آن خواهم پرداخت:

او معتقد است كه در تئاتر سوررئاليسم بايد تماشاگر را تحت فشار شديد احساسي و عاطفي قرار دارد تا متوجه درون خود و مركز احساسي و عاطفي و حيواني و غريزي خود شود. اين روش باعث شده كه تماشا گر از خود بي خود شده و متوجه ضمير ناخوداگاه خود شود"آرتو"معتقد است براي رسيدن به اين هدف ، تماشا خانه هاي سنتي و متعارف و با فاصله ميان تماشاگر و بازيگر ، نمي تواند او را به اين هدف برساند.همچنين او پيشنهاد استفاده از اصوات بلند ، نور،نصاوير تند و قوي و لوازم صحنه و هر امر ديگري كه فشار لازم را بر احساسات و عواطف تماشاگر وارد مي كند مطرح كرد.

9-بسیاری از تابلوهای نقاشان سوررئال قابلیت سه بعدی شدن وتبدیل به صحنه ای برای یک نمایش را دارند.به طور مثال بسیاری از تابلوهای دالی مانند" زایش میل مایعات"و…این قابلیت را دارند که به یک صحنه نمایشی تبدیل شوند.این کار را یک طراح صحنه مجاری الاصل به نام«رالف کولتای»انجام داده است.او در نمایش «سیاره ها»(1990)صحنه ای را که برای پرده ی سیاره مشتری انتخاب کرده است را از تبدیل تابلوی"فرزند انسان"رنه مگریت به یک فضای سه بعدی طراحی کرده است.این انتخاب شاید به این دلیل انجام شده باشد که در آن سالها هنوز توهم مجود حیات در مشتری وجود داشته . توضیحی که در مورد "رالف کولتای"باید بدهم این است که او اعتقادی به بازسازی واقعیت بیرونی ندارد،بلکه معتقد است که«طراحی صحنه در اصل پیدا کردن استعاره و رمز بصری نمایش است.»«انتزاعی گری»شاخصترین ویژگی اوست که نمونه ای از آن را در طراحی صحنه نمایش   "سیاره ها"می بینیم.او هنرمند پر کاری است و بیش از 200 اثر را طراحی کرده و بسیاری از جوایز را بدست آرده است.از کارهای موفق او در دهه ی شصت ،نمایش "هر طور میل شماست"نوشته ی "شکسپیر"(1967)است که جایزه ی منتقدین تئاتر انگلستان را بدست آورد.از کارهای موفق او در     دهه ی هفتاد،«تاورنر»استو همچنین از دیگر صحنه آرایی برجسته ی او می توان به "سیرانو دو برژاک"(1984)اشاره کرد که جایزه یCBE را ازآن خود او کرد. «کولتای در سال 2000 جایزه ی ویژه ی خدمات فنی و هنری به تئاتر را دریافت کرد»

از جمله طراحان صحنه ی دیگر که معتقد است در صحنه باید به ذات و ماهیت اشیاء نزدیک شویم،«یاروسلاو مالینا»است.او معتقد است که این کار از طریق ترکیب دو وجه عقلانی و عاطفی میسر است. در کارهای مالینا طرح های ترکیبی و کلاژ گونه و همچنین فضاهای شاعرانه فراوان دیده می شوند،(تصویر35) از جمله در نمایش "لئون ولنا"(1976)و"خرگوش،خرگوش"(1995).برخی از آثار ایشان عبارتند از:"رویای شب نیمه تابستان"(1984)،"مرلین"(1988)،"بازی حشره ها"(1990)و"اتللو"(2000).

10-استفاده غیر متعارف از جنسیت های مختلف در صحنه.مانند انواع شیشه ها،آینه ها،فلزات و...به طور مثال«ویلیام متیوز»طراح نمایش «اگر فکر می کنی حق با توست پس حق با توست» نوشته ی"پیر ادللو"،«با قرار دادن غیر طبیعی آینه ی رنگی بزرگی در عقب صحنه که هم راه ورودی را نشان می دهد و هم تصویر وارونه کنشی را که بر صحنه در حال وقوع است،سعی شده تا محتوای غیر منطقی نمایش"اگر فکر می کنی حق با توست پس حق با توست"،منتقل شود.»

البته این استفاده از جنسیت ها به طور غیر متعارف باید به گونه ای انجام شود که اکسپرسیونیستی  نشود.به طور مثال استفاده بیش از حد و غیر لزوم از آینه های محدب و مقعر ،فضا را به سمت اکسپرسیونیستی شدن پیش می برند و اگر در نمایش این لزوم احساس نشده باشد ،طراح به خطا رفته است.

در پايان اميد وارم مطالب ارائه شده مفيد و مورد استفاده واقع شود. البته مي دانم به دليل كمبود منابع هنوز مطالبي هست كه اين جانب نتوانسته ام ارائه دهم. ولي آرزومندم طراحان صحنه بتوانند در اين زمينه موفقيتهاي زيادي بدست آورند.
 

 


علی ساسانی نژاد
علی ساسانی نژاد
علی ساسانی نژاد، متولد سال 1361(تهران) ، مدرس دانشگاه هنر و دانشگاه هنر و معماری در بخش طراحی صحنه- مجسمه ساز ،طراح ،معمار و دارای مدرک تحصیلی فوق لیسانس از دانشگاه معتبر MIT هند در رشته های هنری تئاتر و رسانه است. وی در سال های اخیر کارگردانی و طراحی صحنه چندین کار نمایشی را به عهده داشته است.

برچسب ها :

سورئالیسم، طراحی صحنه


شاید به موارد زیر نیز علاقه مند باشید :)


مراحل رسیدن به یک طراحی صحنه پویا

97/12/05

مراحل رسیدن به یک طراحی صحنه پویا
ادامه مطلب
فوتوریسم (طراحی صحنه ،لباس باله، جلوه های صوتی و ....)

97/12/05

فوتوریسم (طراحی صحنه ،لباس باله، جلوه های صوتی و ....)
ادامه مطلب


تئاتر اجازه دارم جیغ بکشم جدیدترین پروژه گروه اسپرودیزاین از 6 فروردین 1398 به روی صحنه خواهد رفت

تهران بهار شمالی,
تقاطع ایثار و جوادنیا پلاک 40